Dân dã "cà dái dê"

Cà tím hay cà dái dê  được sử dụng làm một loại rau trong ẩm thực. Quả tươi có mùi vị hơi không hấp dẫn, nhưng khi chế biến rồi thì nó trở thành dễ chịu hơn và có kết cấu rắn chắc, giàu hương vị. Nó đặc biệt hữu ích trong nấu ăn, nhờ đó nó có khả năng hấp thụ nhiều dầu mỡ hơn, tạo điều kiện để chế biến được các loại thức ăn giàu dinh dưỡng hơn. Cùi thịt của quả cà tím trơn mượt; các hạt mềm và có thể ăn được cùng với các phần còn lại của quả. Vỏ quả cũng có thể ăn được, mặc dù nhiều người thích gọt bỏ nó đi.Cà tím được sử dụng trong ẩm thực của nhiều quốc gia, từ Nhật Bản tới Tây Ban Nha. Ở Việt Nam, cà tím thường được nấu cùng tía tô và có trong các món ăn như: cà bung, cà tím xào cần tỏi, cà tím om tôm thịt, cà tím nhồi thịt om cà chua, cà tím tẩm bột rán, cà tím làm dưa muối xổi.



Cách trồng và chăm sóc:

Bước 1: Gieo ươm cây giống

 Do hạt cà có vỏ gỗ cứng tương đối dày nên trước khi gieo phải ngâm nước 24-30 giờ, vớt ra ngâm tiếp trong nước ấm 50 độ C (2 sôi, 3 lạnh, vừa để diệt nấm bệnh, vừa kích thích cho hạt nhanh nẩy mầm) 1 giờ, ủ trong vải ẩm cho nứt nanh rồi đem gieo trên liếp ươm hoặc trong túi bầu. Gieo đều và thưa, cần tưới giữ ẩm cho đất 4-5 lần, tỉa bỏ những chỗ quá dày, những cây mọc yếu. Cây con có 5-6 lá thật, cao 6-8cm, khoẻ mạnh, thân mập đều là nhổ đem trồng

Bước 2: Làm đất, bón lót, trồng cây

 Chọn các loại đất cát pha, đất thịt nhẹ, giàu mùn, tơi xốp, dễ thoát nước, có độ pH từ 6,8-7,2 là thích hợp nhất

Bước 3:Chăm sóc:

 Bón thúc lần 1 (10 ngày sau trồng): phân urê, phân KCl, bánh khô dầu

Bón thúc lần 2 (25-30 ngày sau trồng): phân urê, phân KCl

Bón thúc  lần 3 (45-50 ngày sâu trồng): phân urê, phân KCl, bánh khô dầu

Sau khi thu hoạch lứa quả thứ 2 nên bón thúc thêm phân urê, phân chuồng hoai mục ,bánh khô dầu cho cà sai quả và có thể thu được nhiều lứa.

 Chú ý kết hợp làm cỏ, vun gốc cho cà vào các đợt bón thúc. Thường xuyên tưới đủ ẩm cho cà sinh trưởng, phát triển tốt, đặc biệt là thời kỳ ra hoa, nuôi quả. Khi cây bắt đầu ra hoa nên tỉa bỏ bớt các cành nhánh dưới chùm hoa thứ nhất cho gốc được thông thoáng. Khi cà ra đợt hoa thứ 2 thì bấm ngọn, hãm cành hạn chế chiều cao để cho cà ra nhiều cành nhánh quả. Khi cà bắt đầu phân nhánh thì làm giàn bằng tre, nứa cho cà
khỏi đổ. 

Bước 4: Thu hoạch

Thu hái khi quả đã lớn đẫy, căng đều, vỏ bắt đầu chuyển từ màu tím sang tím nhạt. Cách 2-3 ngày thu chọn một lần, không để cà quá già kém chất lượng. 
Để giống: Chọn những quả lớn đều, không sâu bệnh ở lứa quả thứ 2, thứ 3 để lại trên cây cho chín già làm giống. Thu về để thêm 1 tuần nữa cho chín hoàn toàn rồi mới bổ lấy hạt rửa sạch, phơi nơi thoáng mát cho khô hẳn để làm giống cho vụ sau. 

Xanh Mát Giàn Qủa Leo

Giàn cây trong không gian chật hẹp của đô thị có ý nghĩa biết bao về môi trường sống được cải thiện, màu xanh ngát của hoa lá cho chúng ta được thanh thản, thư thái.Giàn cây cho chúng ta được vận động, có công việc với những Rau, Hoa, Quả, Cảnh… Giàn “bắt” chúng ta bận rộn hạnh phúc trong những cái vui nho nhỏ thường nhật như: Con trẻ được trải nghiệm với những gì không được học ở trường… Cho chúng ta sự năng động với không khí an lành, cho mỗi gia đình một không gian riêng biệt mà không bao giờ nhàm chán… Giàn cây leo cho tràn trề niềm vui trong khuôn viên tự nhiên ngay tại chính nhà mình… 



         Với cái mát lạnh mỗi tối mùa hè hay niềm vui mỗi dịp cuối tuần của cả gia đình: Dưới giàn chúng ta hoan hỉ nhìn con trẻ nô đùa, bình thản thưởng thức tách trà với dăm ba câu chuyện phiếm. Được nhấm nháp hạnh phúc trong vườn nhà, ngay dưới giàn Thiên lý với những Bầu cùng Bí, một bữa tiệc từ những sản phẩm tự sản tự tiêu, sinh thái làm niềm phấn khích nhẹ nhàng cho những ngày tới.



         Giàn cây như chiếc mũ lưỡi trai hay Vành rộng, cho chúng ta cảm giác yên ổn giữa trời: Giàn che nắng gắt, giảm chói sáng; dưới giàn là cả không khí mát mẻ,gần gũi thanh bình, giàn cây là nơi cho ta được trung hòa nhịp sinh học, cởi mở và san sẻ. Nếu khéo, dưới giàn cây là nơi hạnh phúc được nhen nhóm, thăng hoa, là nơi xum vầy đoàn tụ bởi dấu ấn những kỷ niệm khó phai.



         

Giàn Mướp Tuổi Thơ

Về quê mùa này, đến đâu cũng bắt gặp giàn mướp xanh um, rực rỡ khoe màu hoa vàng tươi với nắng. Cây mướp không kén chỗ trồng, đất trồng, bất cứ nơi nào gieo hạt xuống, chỉ cần tưới chút nước đủ làm ẩm đất là thời gian sau đã bật lên những mầm xanh và nhanh chóng vươn ngọn non tơ, mơn mởn..

Giữa cái nắng oi ả, chói chang của mùa hè, trong khi nhiều loài cây trong vườn ủ rũ, héo hắt vì nắng, cây mướp vẫn xanh mướt và tràn đầy sinh lực. Những ngọn mướp bụ bẫm, những tay mướp mềm mại, chắc khỏe đua nhau leo bám lên mặt giàn. Hoa mướp vàng rực, nổi bật trên màu lá xanh thẫm, rủ rê bướm, ong về rập rờn khoe sắc, phô màu. Cây mướp dễ tính, chẳng cần phải cầu kỳ, mất công chăm sóc. Có nhà chỉ cắm mấy cái chà rào dựa vào tường bi, tường gạch rêu phong, mướp cũng leo lên mạnh mẽ, đua chen với những dây mơ tam thể, những ngọn mồng tơi xanh biếc. Có nhà trồng mướp ở khoảng sân, thềm giếng để lấy bóng mát, trẻ con ríu rít nô đùa, lũ gà, lũ vịt mặc sức bới đất tìm giun, dế. Riêng nhà tôi, bao giờ giàn mướp cũng làm ở cầu ao, tạo thành vòm xanh như một chiếc ô. 

   Bà bảo những cây ăn quả được soi bóng dưới nước quả thường sai và ngon ngọt hơn. Chẳng biết có phải vì thế mà giàn mướp nhà tôi lúc nào cũng trĩu quả, bà thường đưa mời bà con hàng xóm. Bọn trẻ chúng tôi thì thích thú vì giữa buổi trưa vẫn có thể bì bõm tắm ao ngay dưới giàn mướp rung rinh hoa vàng vừa thơm, vừa mát. Giống mướp bà tôi chọn để trồng nhất định phải là mướp hương, quả màu xanh lơ, thuôn dài, chỉ nhỏ bằng cổ tay trẻ con, chứ không xanh thẫm và to phình như giống mướp trâu. Khi xào nấu, mùi mướp hương thơm dịu như mùi cơm tám, mùi xôi nếp bay tận ra đầu ngõ. Vào mùa gặt, ở đồng về, trong xà cạp của mẹ bao giờ cũng có hơn chục con cua béo vàng, lấm lem bùn đất. Và bữa trưa hôm đó, món canh cua nấu với rau đay, mồng tơi, điểm thêm những miếng mướp thái vát màu xanh như ngọc xua hết cái nóng nực và cảm giác chán ăn bởi cái nắng hè. Ngoài món canh, mướp xào với miến, lòng gà, giá đỗ, rau rút cho thêm chút gừng hoặc quả mướp luộc chấm muối vừng, ăn nhiều cũng không thấy chán. Để đổi bữa, có hôm bà khua chúng tôi dậy từ sớm, bắc ghế tìm kiếm khắp mấy giàn mướp trong vườn, ngoài ao hái được lưng rổ ngọn mướp non và những chùm nụ mướp về xào tỏi. Món này lâu lâu mới được ăn nên ai đã một lần được thưởng thức thì không thể nào quên vị ngọt bùi và hương thơm đặc biệt hấp dẫn của nó. 

     Cây mướp thân thuộc, gắn bó với người dân quê còn bởi nhiều lợi ích khác. Lá mướp dùng đậy hũ rượu nếp cái ngày tết “giết sâu bọ” mùng năm tháng năm, làm dậy thêm hương men nồng say. Nhà có quả mít chín, bổ ra thơm nức, hái vài lá mướp già, mặt ram ráp để lau mới hết nhựa. Ai bị “giời leo”, cứ lấy lá mướp giã ra đắp là khỏi. Cuối hè, đầu thu, những quả mướp được chọn làm giống từ đầu mùa chuyển màu nâu đen trở nên nhẹ bẫng, đung đưa trên giàn. Sau khi lấy hạt ra, xơ mướp cũng chẳng vứt đi mà dùng làm búi rửa bát vừa thơm vừa sạch. Bà tôi gói ghém cẩn thận những hạt mướp đen bóng cất đi, để mùa hè tới, cả khoảng cầu ao lại rung rinh hoa vàng trong nắng